Canada tăng cường biện pháp bảo vệ ngành thép nội địa: Tín hiệu mới của xu hướng bảo hộ toàn cầu

Trong bối cảnh thị trường thép thế giới tiếp tục chịu áp lực dư cung, cạnh tranh gay gắt và biến động chính sách thương mại, Chính phủ Canada vừa công bố gói biện pháp mới nhằm bảo vệ ngành thép nội địa, với mục tiêu củng cố năng lực sản xuất trong nước và hạn chế tác động từ thép nhập khẩu giá rẻ. Động thái này cho thấy xu hướng gia tăng bảo hộ thương mại trong ngành thép toàn cầu đang ngày càng trở nên rõ rệt.

Các biện pháp chính hiệu lực từ ngày 26/12/2025

Theo thông báo chính thức từ Chính phủ Canada, gói biện pháp mới tập trung vào việc điều chỉnh hạn ngạch nhập khẩu và áp thuế bổ sung đối với một số nhóm sản phẩm thép.

Giảm hạn ngạch thuế quan (Tariff Rate Quotas - TRQ):

• Đối với các quốc gia không có hiệp định thương mại tự do (FTA) với Canada: Giảm xuống còn 20% mức nhập khẩu năm 2024 (từ mức 50% trước đó).
• Đối với các quốc gia có FTA (trừ Hoa Kỳ và Mexico theo CUSMA): Giảm xuống 75% mức năm 2024 (từ 100%).
• Phần nhập khẩu vượt hạn ngạch sẽ chịu thuế phụ trội 50%.

Áp thuế 25% đối với sản phẩm thép phái sinh (steel derivative products) từ tất cả các quốc gia, bao gồm các mặt hàng như cấu kiện thép, dây thép, dây xích, ốc vít, đồ nội thất kim loại và nhà lắp ghép.

Những biện pháp này được xây dựng trên nền tảng các chính sách đã ban hành trong giai đoạn tháng 6 - 7/2025, trong đó đáng chú ý là thuế bổ sung 25% đối với các sản phẩm thép sử dụng nguyên liệu “nấu chảy và đổ khuôn” có nguồn gốc từ Trung Quốc.

Lý do ban hành và mục tiêu chính sách

Thủ tướng Canada, ông Mark Carney, cho biết các thay đổi trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ đang tạo ra những xáo trộn lớn đối với thị trường thép toàn cầu, làm gia tăng nguy cơ chuyển hướng thương mại sang Canada. Trong bối cảnh đó, ngành thép Canada đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thể hiện qua việc kim ngạch xuất khẩu thép giảm khoảng 24% trong năm qua, cùng với gần 1.000 lao động bị ảnh hưởng việc làm.

Mục tiêu chính:

• Tăng khả năng cạnh tranh cho nhà sản xuất thép Canada.
• Bảo vệ thị trường nội địa khỏi thép nhập khẩu giá rẻ.
• Thúc đẩy đầu tư vào sản xuất thép xanh và công nghệ mới.
• Hỗ trợ lao động qua các chương trình đào tạo và quỹ đổi mới (bao gồm 1 tỷ CAD từ Quỹ Đổi mới Chiến lược).

Tác động đến ngành thép Việt Nam

Việt Nam hiện là thành viên của Hiệp định CPTPP (Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương), do đó thuộc nhóm quốc gia có FTA với Canada và được hưởng mức hạn ngạch nhập khẩu cao hơn so với các nước không có FTA. Tuy nhiên, việc giảm hạn ngạch xuống còn 75% mức năm 2024, cùng với các quy định ngày càng nghiêm ngặt về nguồn gốc nguyên liệu, đặc biệt là yêu cầu tránh hiện tượng chuyển tải từ Trung Quốc, sẽ khiến hoạt động xuất khẩu thép của Việt Nam sang thị trường Canada đối mặt với nhiều thách thức hơn.

Doanh nghiệp ngành thép cần:

• Theo dõi chặt chẽ nguồn gốc phôi thép để tránh thuế bổ sung 25%.
• Đa dạng hóa thị trường và nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng tiêu chuẩn Canada.
• Tham khảo ý kiến từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) và Bộ Công Thương về các vụ việc phòng vệ thương mại tiềm ẩn.

Nhìn rộng hơn, các biện pháp mới của Canada phản ánh xu hướng bảo hộ thương mại ngày càng gia tăng tại các nền kinh tế phát triển, qua đó tác động sâu sắc đến chuỗi cung ứng thép toàn cầu. Trước bối cảnh này, doanh nghiệp thép Việt Nam cần chủ động điều chỉnh chiến lược xuất khẩu, nâng cao tính minh bạch về nguồn gốc sản phẩm và đầu tư vào phát triển bền vững, nhằm giảm thiểu rủi ro và thích ứng hiệu quả với những thay đổi của thị trường quốc tế.

Nguồn: Hiệp hội Thép Việt Nam (2025). Canada công bố gói biện pháp bảo vệ ngành thép trong nước.